Bạn thấy ổn, cho đến khi nhìn lại
Phần lớn mọi người nghĩ mình khá hiểu cảm xúc của bản thân. Bạn thức dậy, trải qua một ngày, và có cảm giác chung là ngày đó tốt hay không tốt. Nhưng một tháng ghi chép đã dạy tôi điều này: trí nhớ là một công cụ theo dõi tâm trạng rất tệ.
Khi bắt đầu theo dõi tâm trạng mỗi ngày trong 30 ngày, tôi tưởng mình sẽ chỉ xác nhận lại những gì đã biết về bản thân. Thay vào đó, tôi tìm thấy những mẫu hình mà trước giờ mình hoàn toàn bỏ sót. Không phải những khám phá gây sốc, chỉ là những tín hiệu lặng lẽ, lặp đi lặp lại, ẩn ngay trước mắt.
Dưới đây là năm mẫu hình cảm xúc thường vô hình cho đến khi bạn thật sự viết chúng ra.
1. Cơn chùng xuống chiều Chủ nhật
Bạn có thể không gọi đó là lo âu. Nó giống một tiếng vo vo nhẹ của sự bồn chồn, xuất hiện vào khoảng 4 hoặc 5 giờ chiều Chủ nhật. Không hẳn là sợ hãi, cũng không hẳn là buồn. Chỉ là một sự dịch chuyển.
Khi xem lại một tháng ghi chép, Chủ nhật luôn là những ngày tôi chấm điểm thấp nhất. Không chênh lệch quá nhiều, nhưng đủ để tạo thành một mẫu hình rõ ràng. Điều thú vị là tôi chưa bao giờ nghĩ mình là người hay bị "nỗi sợ Chủ nhật".
Bạn có thể làm gì: Khi đã thấy được nó, bạn có thể chủ động sắp xếp. Có thể Chủ nhật sẽ là ngày bạn đi dạo lâu hơn, gọi cho một người bạn, hoặc kết hợp một bài tập thở ngắn với thói quen buổi tối. Bản thân mẫu hình này không phải vấn đề. Vấn đề là không biết nó đang ở đó.2. Cú sụt sau khi giao tiếp xã hội
Điều này làm tôi bất ngờ. Tôi thật sự thích dành thời gian với mọi người. Nhưng nhật ký của tôi cho thấy tâm trạng đều đặn đi xuống vào ngày sau những sự kiện xã hội lớn. Không phải trong lúc diễn ra. Mà là sau đó.
Đó không hẳn là kiệt sức. Giống như một sự "xả áp" về mặt cảm xúc hơn. Bộ não của tôi cần thời gian hồi phục, và khi tôi không cho nó khoảng trống đó, tôi sẽ thấy cáu kỉnh hoặc trống rỗng mà không hiểu vì sao.
Bạn có thể làm gì: Hãy dành một buổi sáng yên tĩnh hơn sau những kế hoạch xã hội. Nếu có thể, đừng xếp hai sự kiện lớn liền nhau. Mẫu hình này đặc biệt phổ biến ở những người nằm đâu đó giữa phổ hướng nội và hướng ngoại, và gần như không thể nhận ra nếu không có ghi chép.3. Cao nguyên năng lượng giữa tuần
Thứ Tư cứ liên tục xuất hiện trong ghi chép của tôi như một ngày "tàm tạm" về mặt cảm xúc. Không phải ngày tệ. Chỉ là những ngày phẳng lặng. Năng lượng thấp, động lực thấp, một cảm giác như đang chạy chế độ lái tự động.
Lúc đầu tôi nghĩ đó chỉ là ngẫu nhiên. Nhưng sau ba tuần, mẫu hình đã quá rõ ràng. Giữa tuần là lúc đà từ thứ Hai đã nhạt dần còn sức hút của cuối tuần thì chưa kịp đến.
Bạn có thể làm gì: Đây là ngày tuyệt vời để lên lịch cho một điều nhỏ mang lại năng lượng cho bạn. Một quán ăn trưa yêu thích, một danh sách nhạc bạn chỉ để dành cho thứ Tư, hay thậm chí một lần tự hỏi cảm xúc chỉ năm phút để lấy lại nhịp. Đôi khi chỉ cần thừa nhận "đây là ngày phẳng lặng của mình" cũng khiến nó nhẹ nhàng hơn.4. Độ trễ giữa giấc ngủ và tâm trạng
Đây là mẫu hình không hiện ra trong ghi chép của một ngày. Nó hiện ra qua nhiều ngày. Khi tôi ngủ không ngon, tâm trạng không phải lúc nào cũng xuống vào hôm sau. Nó xuống vào hai ngày sau.
Độ trễ đó khiến tôi gần như không thể nối các điểm lại với nhau ngay lúc đó. Tôi thấy khó chịu vào một ngày thứ Năm và đổ lỗi cho áp lực công việc, trong khi nguyên nhân thật sự là giấc ngủ tệ hại tối thứ Ba. Nếu không có những ghi chép liên kết hai điều này, tôi sẽ không bao giờ phát hiện ra.
Bạn có thể làm gì: Khi theo dõi tâm trạng, hãy cân nhắc ghi chú thêm chất lượng giấc ngủ. Chỉ cần một dòng đơn giản như "ngủ ngon" hoặc "ngủ tệ" là đủ. Dần dần, bạn sẽ thấy được mẫu hình độ trễ của riêng mình. Với một số người là một ngày. Với người khác, như tôi, là hai ngày. Biết được độ trễ của chính mình sẽ thay đổi cách bạn phản ứng sau một đêm khó ngủ.Những mẫu hình quan trọng nhất thường là những mẫu hình bạn không thể thấy ngay lúc đó. Chúng chỉ lộ ra qua nhiều tuần, chứ không phải vài giờ.
5. Mẫu hình "mọi thứ đều liên kết"
Sau vài tuần viết nhật ký, một điều lớn hơn xuất hiện. Tâm trạng của tôi không chỉ phụ thuộc vào một thứ. Nó là một mạng lưới của những yếu tố nhỏ, và không yếu tố nào tự nó nổi bật.
Bỏ một buổi tập không làm hỏng cả ngày của tôi. Nhưng bỏ tập và ăn uống tệ và lướt điện thoại trước khi ngủ thì tạo ra một cú sụt rõ rệt hai ngày sau đó. Chính sự kết hợp mới là điều quan trọng, và tôi chỉ nhìn ra được vì đã có dữ liệu được viết ra.
Đây là lúc việc theo dõi tâm trạng bớt giống một việc vặt và giống một công cụ thấu hiểu bản thân hơn. Bạn không đang chẩn đoán gì cả. Bạn chỉ đang học cuốn sách hướng dẫn sử dụng của chính mình.
Bạn có thể làm gì: Bạn không cần theo dõi mọi thứ. Hãy bắt đầu với tâm trạng, một hai ghi chú về ngày hôm đó, và có thể thêm một dấu cho giấc ngủ hoặc việc tập luyện. Như vậy là đủ để lộ ra các mối liên kết. Những công cụ như sMoment khiến việc này dễ dàng vì mọi thứ đều nằm trên thiết bị của bạn và không cần tạo tài khoản, nên rào cản để ghi lại mỗi ngày gần như bằng không.Vì sao viết ra tốt hơn nhớ
Bộ não của bạn có xu hướng làm mọi thứ trở nên êm xuôi. Nó lấy trung bình những ngày tệ, thổi phồng những ngày tốt, và lặng lẽ bỏ qua những chi tiết không khớp với câu chuyện bạn đang tự kể cho mình.
Việc viết ra phá vỡ điều đó. Chỉ một câu mỗi ngày cũng cho bạn một thứ cụ thể để nhìn lại. Và khi nhìn lại hai tuần, ba tuần, hay trọn một tháng, bạn sẽ tìm thấy những mẫu hình mà trí nhớ đơn giản là không thể giữ lại.
Bạn không cần một hệ thống phức tạp. Bạn không cần viết cả đoạn văn. Chỉ vài từ, một điểm số, và có thể một ghi chú về điều nổi bật. Đó là toàn bộ cách thực hành.
Nếu bạn tò mò một tháng đầy đủ như vậy trông ra sao, tôi đã viết về trải nghiệm của mình và những gì dữ liệu thật sự cho thấy. Nó thú vị hơn bạn nghĩ.
Bắt đầu từ nơi bạn đang đứng
Bạn không cần chờ đến thứ Hai. Bạn không cần một mẫu biểu hoàn hảo. Bạn thậm chí không cần cảm thấy có động lực. Chỉ cần ghi nhanh hôm nay bạn cảm thấy thế nào, rồi ngày mai làm điều tương tự.
Các mẫu hình sẽ tự tìm đến bạn. Và một khi đã thấy, bạn không thể không thấy nữa. Đó là giá trị thật sự của việc viết nhật ký về các mẫu hình cảm xúc. Không phải để sửa chữa điều gì, mà chỉ là cuối cùng cũng nhận ra những gì vốn luôn ở đó.
Cũng đáng nhớ rằng dữ liệu cá nhân của bạn xứng đáng được giữ riêng tư. Thói quen theo dõi tốt nhất là thói quen mà bạn cảm thấy an toàn để thành thật, không phải lo thông tin đó sẽ đi về đâu.
Khoảnh khắc của bạn. Mẫu hình của bạn. Sự thấu hiểu của bạn.


